Πρόλογος

Στήν πα­ροῦ­σα με­λέ­τη συ­ζη­τοῦν­ται ζη­τή­μα­τα τῆς φι­λο­σο­φι­κῆς ἀν­θρω­πο­λο­γί­ας τοῦ Φ. Ντοστογιέφσκι (1821-1881). Τά ὑ­πό κρί­ση ζη­τή­μα­τα θε­ω­ροῦν­ται ὡς ἐκ­φρά­σεις τῆς κο­σμο­θε­ω­ρί­ας τοῦ Ρώσ­σου μυ­θι­στο­ρι­ο­γρά­φου. Ἀ­σφα­λῶς θά πρέ­πει νά ση­μει­ω­θεῖ ἐξ ἀρ­χῆς ὅ­τι ὁ Ντοστογιέφσκι δέν εἶ­ναι ἕ­νας s­t­r­i­c­to s­e­n­su συ­στη­μα­τι­κός φι­λό­σο­φος, ἀλ­λά πε­ρισ­σό­τε­ρο ἕ­νας λο­γο­τέ­χνης μέ φι­λο­σο­φι­κές ἀ­να­ζη­τή­σεις καί προ­σεγ­γί­σεις. Ἀλ­λά ὁ­πωσ­δή­πο­τε δέν ἐν­δι­α­φέ­ρει τήν πα­ροῦ­σα ἐρ­γα­σί­α ἡ λο­γο­τε­χνι­κή-ὑ­φο­λο­γι­κή ἀ­νά­λυ­ση τοῦ ντο­στο­γι­εφ­σκι­κοῦ ἔρ­γου.

Στό πρῶ­το κε­φά­λαι­ο πα­ρου­σι­ά­ζε­ται ἡ σχέ­ση τοῦ ἀν­θρώ­που μέ τόν Θε­ό, κα­τά τόν Ντοστογιέφσκι, καί συγ­κε­κρι­μέ­να συ­ζη­τεῖ­ται ἡ πί­στη στήν ὕ­παρ­ξη Του. Στό δεύ­τε­ρο κε­φά­λαι­ο ὁ Ντοστογιέφσκι σκι­α­γρα­φεῖ τόν ἄν­θρω­πο τοῦ πό­νου καί τῆς δυ­στυ­χί­ας. Ἡ γνω­στή δι­α­τύ­πω­ση: «ἐ­άν δέν ὑ­πάρ­χει Θε­ός, ὅ­λα ἐ­πι­τρέ­πον­ται» ὁ­δη­γεῖ στήν συ­ζή­τη­ση τοῦ προ­βλή­μα­τος τῆς ἐ­λευ­θε­ρί­ας τοῦ ἀν­θρώ­που (κεφ. γ΄) καί τῆς ἐ­πι­λο­γῆς τῆς δι­α­πρά­ξε­ως τοῦ κα­κοῦ ἐκ μέ­ρους του (κεφ. δ΄­). Τέλος, τό πέμ­πτο κε­φά­λαι­ο ἔ­χει πε­ρισ­σό­τε­ρο συν­θε­τι­κό χα­ρα­κτῆ­ρα, κα­θ’ ὅ­σον ἀ­να­φέ­ρε­ται στή στά­ση τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας καί τοῦ κρά­τους ἔ­ναν­τι τῶν ἀν­θρω­πο­λο­γι­κῶν ζη­τη­μά­των πού ἐ­ξε­τά­ζον­ται ἐ­δῶ.

                                           Δη­μή­τρης Μπαλτᾶς