ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Πρόλογος       

11

Εισαγωγή του Σπύρου Βρυώνη στη Γ΄ Έκδοση        

17

Εισαγωγή       

25

Το ζήτημα της περιοδολόγησης         

Τα αίτια μιας αποσιώπησης   

34

ΜΕΡΟΣ Α΄ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ     

37

Αρχαία Ελλάδα και Βυζάντιο 

39

Έλληνες και Ρωμαίοι, φυλετικός και οικουμενικός ελληνισμός      

41

Ρωμιοί, Γραικοί, Έλληνες      

49

Κράτος και Οικονομία           

Ο μύθος της οικονομικής καθυστέρησης 

62

Έλλειψη μιας ισχυρής αστικής τάξης;  

70

Από το κέντρο στην περιφέρεια – οι μηχανισμοί της «υπανάπτυξης»  

75

Κράτος και Κοινωνία 

80

Το βυζαντινό «κράτος δικαίου»         

80

Το βυζαντινό «κράτος πρόνοιας»       

85

Η ιατρική επιστήμη και η γέννηση του νοσοκομείου   

89

Η θέση της γυναίκας  

96

Συμπερασματικά        

100

Η ελληνική παιδεία    

101

Τέχνη και πνευματικότητα     

110

Από την πλαστικότητα στην πνευματικότητα 

111

Η εικονομαχία και η «θεολογία των εικόνων»

113

Η Εκκλησία μεταξύ γης και ουρανού

120

ΜΕΡΟΣ Β΄ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ        

123

Η Άλωση        

25

Τούρκοι, Λατίνοι και «δυνατοί»         

125

Η πρώτη Άλωση        

Εσωτερικές αντιθέσεις και εξωτερική επιβουλή       

132

Μια μοιραία συνέργεια          

134

«Συνεπαφή» και βιασμός       

139

Η «απουσία εποικοδομητικού μίσους»          

146

Κρειττότερον ἰδεῖν;    

148

Η δυτική «τιάρα»        

150

Η Φραγκοκρατία        

156

Σπουδή αποικιοκρατίας          

156

Η αντίσταση   

164

Η Τουρκοκρατία         

172

Εξισλαμισμοί και παιδομάζωμα        

172

Ο μύθος της ριζικής αντιπαλότητας Λατίνων και Τούρκων  

175

Η βαλκανική επιλογή 

178

Ο Ιωάννης Καντακουζηνός   

Η όξυνση των ταξικών ανταγωνισμών – Η «Βελισαριάδα»   

187

Οι έσχατες απόπειρες

192

Η Θεσσαλονίκη επίκεντρο της επανάστασης

196

Αυτοδιοίκηση και ταξικές αντιθέσεις

199

Ποιοι ήταν οι Ζηλωτές           

203

Μια επαναστατική διέξοδος;  

209

Κοινωνική και πνευματική «επανάσταση»     

212

Ο Καντακουζηνός και η «ησυχία»     

212

Ο Πλήθων και ο Κωνσταντίνος         

215

ΜΕΡΟΣ Γ΄ ΜΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ «ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ»    

223

Η συνειδητοποίηση μιας νέας ταυτότητας     

225

Η «Αλεξιάς» και ο λόγιος ανθρωπισμός        

232

Οι «κέντρωνες» και ο «Χριστός Πάσχων»     

234

Η «Φυλλάδα» και οι μύθοι του Αισώπου       

236

Ο Διγενής Ακρίτας και η «αγγλοσαξωνική σχολή»   

237

Ο «Πόλεμος της Τρωάδος» και η αντιπαράθεση με τη Δύση

241

«Δικαίωμα στον έρωτα» και… τη σάτιρα      

245

Το λόγιο μυθιστόρημα           

248

Εγγραμματοσύνη και λογιότης          

249

Η παλαιολόγεια άνθηση         

252

Ερωτική και σατιρική ποίηση 

254

Η βυζαντινή κληρονομιά        

 260

Το γλωσσικό ζήτημα 

263

Χυδαίοι και καθαροί  

266

Η αισθητική των εικόνων       

 273

«Αναγέννηση και ταυτότητα» 

273

Ο «Έλληνας Τζιότο»;  288

ΜΕΡΟΣ Δ΄ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΗΣΥΧΙΑ       

293

«Ύστατη» ή «πρώιμη» αναγέννηση;   

295

Η «ησυχία»     

303

Ο ασκητής και οι λόγιοι         

303

Ο «πείρᾳ μαθὼν»       

308

Αντίθεση στον ησυχασμό και «λατινοφροσύνη»       

311

Πίστη και επιστήμη –΄Ελληνες και πατέρες  

 313

Δυτική «διαλεκτική» και Ανατολική θεοπτία 

319

Το ενθάδε και το επέκεινα     

325

Ψελλός και Τιμαρίων, ή περί ανεξιθρησκίας 

325

Η ρήξη της ισορροπίας εγκόσμιου και μεταφυσικού

 332

Το κύκνειο άσμα και η φυγή  

337

Η Δύση ως αδήριτη επιλογή  

 337

Ο Πλήθων ή το κλέος των προγόνων

345

Ο Ιουβενάλιος και η «φατρία του Μυστρά»   

349

Ο αναγεννησιακός πλατ(πληθ)ωνισμός         

 353

Ο βυζαντινός εγκυκλοπαιδισμός       

 358

Υπό κατοχήν  

363

Ο Γεννάδιος και η αιχμαλωσία          

363

Οι Έλληνες λόγιοι και η Αναγέννηση

368

Αναγέννηση, ελληνισμός και Αντιμεταρρύθμιση      

374

MΕΡΟΣ Ε΄ ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΜΕΤΑ ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ

377

Η ιστορική συνέχεια  

379

Οι επιβιώσεις του Βυζαντίου 

379

Μνήμες της Άλωσης 

383

Η καθημερινότητα      

387

Η συνέχεια της «δημώδους»  

391

Ex Occidente lux?        

395

Καθολικοί και προτεστάντες 

396

Τα «Φιλοθέου Πάρεργα»        

401

Τα ανάγλυφα μιας τέχνης υψηλής     

406

Ο τελευταίος μεγάλος «Βυζαντινός» 

406

Μια τέχνη ταπεινή;     

421

Η νεώτερη ιστοριογραφία      

424

Η διαφωτιστική… τύφλωση  

425

Φαλμεράυερ και Παπαρρηγόπουλος 

431

Κρουμβάχερ και Μάνγκο      

436

«Στο μυαλό μου πυρκαγιά»    

455

Μια μαρτυρία από το παρελθόν         

455

Η νεώτερη ελληνική ιστοριογραφία   

459

Ένα εγχείρημα καθολικής αναθεώρησης      

465

Δυτική «εξατομίκευση» και ανατολική «συμβολική»

 477

Αντί επιλόγου              485

ΜΕΡΟΣ ΣΤ΄  ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ - ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ - ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ   

499

Χρονολόγιο    

501

I. Συνοπτικό Χρονολόγιο Βυζαντινής Ιστορίας έως το 1025 

501

ΙΙ. Χρονολόγιο 1025-1669     

504

Επιλεγμένη Βιβλιογραφία      

Πηγές 

 513

Ελληνόγλωσσα βιβλία και κείμενα    

519

Ξενόγλωσση Βιβλιογραφία    

537

Ευρετήριο κύριων ονομάτων 

 545